فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

تحلیل ساختار نهادی و مدیریتی میراث فرهنگی در ایران مبتنی بر بازخوانی دیدگاه‌های مدیران و متخصصان پیشکسوت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
10.22083/scsj.2026.571452.1358
چکیده
میراث فرهنگی به‌عنوان بخشی از هویت ملی و سرمایه‌های تاریخی هر کشور، با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده و چندوجهی مواجه است که مدیریت و حفاظت از آن نیازمند نگرشی جامع و راهکارهای کارآمد خواهد بود. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف واکاوی چالش‌ها و راهبردهای کلان حوزه میراث فرهنگی ایران، مبتنی بر تحلیل نظرات ۳۹ نفر از مدیران و متخصصان پیشکسوت این حوزه در سال 1400 انجام شد. این تحلیل محتوای مفهومی که با نگاهی کیفی-کمی انجام گرفت دو گونه کلی چالش‌ها و راهکارها را در ارزیابی وضعیت وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و با تمرکز بر حوزه میراث فرهنگی مدنظر داشته است. متن این نظرات پردازش و ابعاد جامعی از مسائل حوزه میراث فرهنگی شناسایی و دسته‌بندی شده است. فرآیند تحلیل در نرم‌افزار MAXQDA و با روش تحلیل محتوا انجام گرفت. در نهایت در هر دو گونه چالش‌ها و راهکارها، یافته‌های اولیه در سه محور اصلی راهبردها، ساختارها و سیستم‌ها -که در حوزه مدیریت به عنوان ابعاد سخت یک سازمان شناخته می‌شوند - دسته‌بندی شد. محور راهبردی شامل مواردی مثل نقش مشارکت مردم، برنامه‌های فرادست، تعاملات بین‌المللی، ظرفیت‌های فرهنگی و جایگاه دانشگاه‌ها است. محور ساختاری شامل مواردی همچون چالش‌های مدیریتی، ضعف تشکیلات سازمانی، محدودیت‌های مالی، قوانین ناکارآمد و کارشناسان و منابع انسانی است. در سیستم نیز موضوعاتی مانند فرآیند ثبت ملی و جهانی، حفاظت از بافت‌های تاریخی، نظام عرصه و حریم، باستان‌شناسی و گردشگری از موارد شناسایی شده هستند. در خروجی نهایی نیز پیامدهایی شامل «تقویت حکمرانی میراثی و انسجام رویه‌های مدیریتی»، «تقویت هویت ملی و سرمایه فرهنگی»، «حفاظت مردمی و افزایش تعلق اجتماعی»، «ارتقای دانش حفاظت و جبران خلأ نیروی انسانی»، «تربیت نیروی انسانی و تقویت جایگاه بین‌المللی» و «اصلاح رویه‌های مدیریتی» برای افق مطلوب در حفاظت از میراث فرهنگی معرفی شدند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Institutional and Managerial Structure of Cultural Heritage in Iran: A Re-examination of Senior Managers' and Experts' Perspectives

نویسندگان English

Reza Rahimnia
Mohammadreza Mahmoodi Ghouzhdi
Assistant Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Imam Khomeini International University (IKIU), Qazvin, Iran
چکیده English

Cultural heritage, as a core element of national identity, faces complex challenges that require comprehensive management. This study examines the major challenges and overarching strategies of Iran’s cultural heritage sector through a content analysis of the perspectives of 39 former managers and experts. Using a mixed qualitative–quantitative approach, the research focuses on the cultural heritage domain. Participants’ written statements were analyzed using MAXQDA software to identify key challenges and solutions. Findings were organized into two main dimensions—challenges and solutions—and classified across three domains: strategies, structures, and systems, corresponding to the hard dimensions of organizational analysis. The strategic domain highlights public participation, policy alignment, international cooperation, cultural capacities, and academic involvement. Structural issues include managerial inefficiencies, weak institutional frameworks, financial constraints, ineffective legislation, and human resource limitations. Systemic concerns involve heritage registration, conservation, archaeology, and cultural tourism. The study emphasizes the need for structural reform, policy revision, and stronger cross-sectoral coordination.

کلیدواژه‌ها English

Iran'
s Cultural Heritage, Senior Managers and Experts, Challenges, Solutions, Human Resources

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 خرداد 1405