فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

راهکارهای سیاست‌گذاری بازطراحی فضاهای فرهنگی از منظر کاربران بر اساس رویکرد مشارکتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
لیلی عزیززاده 1
رضا نقدبیشی 2
1 گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ‏
2 گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
10.22083/scsj.2025.523602.1284
چکیده
فضاهای فرهنگی به‌عنوان نمادهای تمدنی و صحنه‌هایی برای تجلی فعالیت‌های فرهنگی جامعه، ازجمله فضاهایی هستند که به دلیل عدم توجه جامع به کیفیت آن‌ها و اتکای صرف به سیاست‌گذاری‌های نهادی و دولتی، نیازمند بازنگری جدی از منظر کاربران به‌عنوان مصرف‌کنندگان اصلی به شمار می‌آیند. چنین رویکردی می‌تواند نقطه عزیمتی برای تدوین سیاست‌گذاری‌های مؤثرتر در طراحی یا بازطراحی این فضاها باشد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های اثرگذار در بازطراحی فضاهای فرهنگی با رویکرد مشارکتی به‌منظور ارائه چارچوبی جامع برای سیاست‌گذاری فرهنگی است و در همین راستا، تلاش دارد به راهکارهایی عملی برای ارتقای کیفیت فضایی و بهبود سیاست‌گذاری فرهنگی دست یابد. این مطالعه بر مبنای پارادایم عمل‌گرایی و با روش آمیخته (کیفی-کمّی) انجام شده است. در مرحله کیفی، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان حوزه معماری و سیاست‌گذاری فرهنگی، مؤلفه‌های کلیدی شناسایی گردید. سپس در مرحله کمّی، بر اساس این مؤلفه‌ها، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته طراحی و داده‌ها از ۷۳ نفر از کاربران جمع‌آوری شد که از حجم نمونه حداقلی ۶۸ نفر فراتر رفت. یافته‌ها نشان می‌دهد مؤلفه‌هایی نظیر الگوهای فرهنگی، نیازهای انسانی و نحوه چیدمان فضایی، از مهم‌ترین عوامل اثرگذار در بازطراحی فضاهای فرهنگی هستند و می‌توانند در سیاست‌گذاری‌های مرتبط، نقشی کلیدی ایفا کنند. این مؤلفه‌ها به‌عنوان اصول راهبردی برای بهبود و ارتقای کیفیت فضایی پیشنهاد شده‌اند و ظرفیت آن را دارند که مبنای تدوین سیاست‌های کلان فرهنگی قرار گیرند تا علاوه بر افزایش کارایی عملکردی، به تقویت احساس تعلق و هویت جمعی نیز منجر شوند.
کلیدواژه‌ها
سیاست‌گذاری&‌‌‌rlm
فرهنگی
بازطراحی فضاهای فرهنگی
مشارکت کاربران

موضوعات

عنوان مقاله English

Participatory Policy-Making for the Redesign of Cultural Spaces from ‎the Users’ Perspective

نویسندگان English

Leili Azizzadeh 1
Reza Naghdbishi 2
1 .Department of Architecture, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Architecture, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. (Corresponding Author)
چکیده English

Introduction: Cultural spaces play a vital role in representing collective identity, preserving historical continuity, and fostering public engagement within societies. In Iran, however, the design and redesign of such spaces have traditionally been shaped by top-down governmental and institutional policies, often overlooking the experiential needs and expectations of users. Addressing this critical gap, the present study aims to identify the key components influencing the redesign of cultural spaces through a participatory approach, ultimately providing actionable strategies for cultural policymaking.
Methods: Employing a pragmatist paradigm and a mixed-methods design, this research integrates qualitative and quantitative analyses to ensure comprehensive insight. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 24 experts in architecture and cultural policy, using purposive and snowball sampling. Thematic analysis and three-stage coding were performed using MAXQDA to reveal the essential components shaping participatory redesign. Subsequently, a researcher-developed questionnaire based on these components was distributed among 73 users of cultural spaces, exceeding the minimum sample size of 68 calculated using Cochran’s formula. Data were analyzed using SPSS 26 for descriptive statistics and SmartPLS 3.3.9 for structural equation modeling (SEM).
Findings: The findings highlight physical configurations, functional adaptability, cultural identity, and human needs as the most influential elements in participatory redesign. In particular, spatial layout, cultural patterns, and experiential qualities emerged as primary factors shaping user engagement and satisfaction. These results suggest that embedding local cultural narratives and traditions into the design process significantly enhances users’ sense of belonging and collective memory. This aligns with theoretical frameworks such as Lefebvre’s “production of space” and Relph’s “sense of place,” emphasizing that spaces lacking cultural resonance risk alienation and functional inefficacy.
The study also engages critically with Arnstein’s ladder of participation, revealing that architectural and urban design projects in Iran often remain at lower levels of participation-symbolic consultation rather than meaningful power-sharing. Although users express a strong willingness to engage, structural mechanisms enabling real influence are largely absent. Consequently, the research advocates for a shift from tokenistic involvement toward genuine co-decision-making to ensure social legitimacy and sustainable spatial outcomes.
From a policy perspective, the study underscores the need to integrate cultural and social indicators into architectural assessment frameworks. While technical and economic criteria have historically dominated, this research demonstrates that cultural compatibility and social inclusivity are essential for the long-term success and relevance of public spaces. Incorporating qualitative measures such as collective memory, experiential quality, and community adaptability into urban planning can help prevent cultural homogenization and create richer, more meaningful spaces.
Moreover, the research emphasizes the urgent necessity of reforming architectural education in Iran. Current curricula predominantly focus on formal and technical aspects, often at the expense of social and cultural considerations. The study recommends incorporating interdisciplinary courses on spatial anthropology, cultural policy analysis, and participatory design to cultivate architects who understand and respond to complex socio-cultural dynamics. This educational reform is essential for training professionals capable of effectively transforming community needs into spatial design.
Additionally, the study highlights the importance of institutionalizing participatory mechanisms, including neighborhood design councils, interactive digital feedback platforms, and local design workshops. These initiatives not only empower communities but also enhance spatial quality and foster public trust. The research suggests implementing transparent cultural impact assessments throughout project cycles to support adaptive learning and continuous improvement in urban development.
Conclusion: In conclusion, this study contributes significantly to the discourse on cultural policy and participatory design by offering empirically grounded insights and actionable recommendations. It demonstrates that culturally responsive and participatory approaches to redesigning cultural spaces can strengthen social cohesion, promote collective identity, and improve spatial functionality. The findings emphasize that architectural design should transcend formal aesthetics and evolve into a multidimensional socio-cultural practice that involves users as active co-creators. By integrating cultural policy, community empowerment, and educational reform, a more context-sensitive and participatory urban future can be envisioned for Iran and similar cultural contexts.

کلیدواژه‌ها English

cultural policy
cultural space redesign
user participation
ارجمندنیا، اصغر (1380). سازمان های غیر دولتی، راهبرد مشارکت سازمان یافته، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 5: 28-33.
اسلامی، سید غلامرضا، حناچی، پیروز و حامد کامل‌نیا (1388). رویکرد «طراحی جمعی» در معماری تحلیل و بررسی تطبیقی «معماری جمعی» با «معماری اجتماعی» و «معماری مشارکتی»، معماری و شهرسازی هنرهای زیبا، شماره 39: 47-60. 
اسلامی، سید غلامرضا و حامد کامل‌نیا (1393). معماری جمعی از نظریه تا عمل، چاپ دوم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
الوانی، سید مهدی و توکلی، عبدالله و همایون، محمدهادی و محمدحسین باقری‌فرد (1395). بررسی تنوع در سیاست‌گذاری فرهنگی ایران مطالعه موردی: قانون اساسی و سند نقشه مهندسی فرهنگی، دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، شماره 7: 33-54.
استراوس، انسلم و کربین، جولیت (1390). مبانی پژوهش کیفی، فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، چاپ 1، تهران: نشر نی.
باقرنژاد حمزه و بهار کلایی (1402). تبیین و ارزیابی مؤلفه‌های کیفی فضاهای عمومی به صورت کمّی با استفاده از روش چیدمان فضا (مطالعۀ موردی: باغ فردوس تهران)، باغ نظر، شماره 125: 43-54.
DOI: 10.22034/bagh.2023.387019.5341
تقی زاده مازندرانی، هانیه (1397). نقش خاطره جمعی در ارتباط مخاطبان با موزه (مطالعه موردی: موزه سینمای ایران). (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، ایران.
جیحانی، حمید‌ضا و سمیرا منصوری (1391). بازیابی ساختار فضایی و شکل باغ فردوس شمیرا، نشریه علمی مرمت و معماری ایران، شماره 3: 79-96.
حسین یزدی، مریم و ابراهیم فیاض (1403). مطالعه نقشه نگاری فرهنگی در فرایند توسعه و برنامه ریزی فرهنگی، فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ، شماره 2: 117-146.  DOI: 10.22083/scsj.2024.447105.1152
حبیبی، سیدمحسن و هادی سعیدی رضوانی (1384). شهرسازی مشارکتی؛ کاوشی نظری در شرایط ایران، هنرهای زیبا، شماره 24: 15-24. 
حبیبی، نیک‌بخش (1390). بررسی و شناخت هدف ها، سلایق و نیازهای مخاطبان در موزه‌های جنگ (مطالعه موردی مخاطبان موزه ملی نیروی هوایی در دفاع مقدس)، راهبرد دفاعی، شماره 33: 159-188.
حجتی، نگین و مرجان السادات نعمتی مهر (1398). شناسایی نشانگرهای برنامه ریزی فرهنگی در شهرهای ایران، راهبرد فرهنگ، شماره 48: 172-193.
خسروی، فائزه، ثقفی، محمودرضا و حامد کامل‌نیا (1397). بررسی شاخصه‌های مؤثر در طراحی مداری اجتماعی روستایی با استفاده از روش‌های مشارکتی (مطالعه موردی: روستای زیرکن مشهد)، مسکن و محیط روستا، شماره 164: 125-140.                              DOI: 10.22034/37.164.125
دانشپور، سیدعبدالهادی و زهرا غفاری آذر (1399). طراحی شهری با رویکرد مشارکت همکاری جویانه، از ایده تا طرح؛ موردپژوهی: میدان هروی تهران، باغ نظر، شماره 82: 5-20.  DOI: 10.22034/bagh.2019.134125.3605
راعی، کبرا و اعتباریان خوراسگانی، اکبر و ابراهیم زاده، رضا و مهرداد صادقی (1403). الگوی تاثیر سیاست‌گذاری فرهنگی در بی‌تفاوتی سازمانی کارکنان سازمان‌های فرهنگی، فصلنامه علمی - پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی، شماره 3: 15-33.
راستگو، زهرا، مشهدی تفرش، مبینا و آیلین منصف شکری (۱۴۰۲). بازتعریف تاریخچه و معماری عمارت باغ فردوس تهران؛ مورد پژوهی کالبد اثر، نشریه‎ ‎علمی‎ ‎تخصصی‎ ‎شباک، شماره 35: 59-68.
ستار، عسل، گسیلی، بهرام و یاور رستم‌زاده (1402). مؤلفه‌های مؤثر در طراحی فضاهای فرهنگی از منظر اسناد بین‌المللی، گردشگری فرهنگ، شماره 12: 30-43.                      DOI: 10.22034/toc.2023.383689.1108
سودمند، نیلوفر، امام جمعه، فرهاد و عالیه شکربیگی (1401). تحلیل جامعه شناختی نقش فضا و معماری فرهنگسراها در توسعه پایدار فرهنگی (مطالعه موردی: فرهنگسراهای شهر تهران)، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 2: 7-17.
شاپوریان، فریبا (1396). بررسی ویژگی‌های نقوش گچبری سنتی درآثار معماری دوره قاجار (نمونه مورد مطالعه بنای باغ فردوس تهران)،‎ ‎معماری و شهرسازی پایدار، شماره 2: 85-96.
 DOI: 10.22061/jsaud.2018.4465.1329
شرفی، مرجان و ناصر برک‌پور (1389). گونه شناسی تکنیک های مشارکت شهروندان در برنامه ریزی شهری برمبنای سطوح مختلف مشارکت، نامۀ معماری و شهرسازی، شماره 4: 77-102.
 DOI: 10.30480/aup.2010.193
صالحی امیری، سیدرضا و امیر عظیمی دولت‌آبادی (1395). مبانی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی، چاپ 1، تهران: ققنوس.
علی الحسابی، مهران و مهرداد یوسف زمانی (1389). فرایند طراحی معماری، تعامل میان طراح وبهره بردار (مدل یابی مشارکت در طراحی مسکن های شخصی ساز)، هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، شماره 43: 31-42.
غرایاق زندی، داوود و ماکویی، سویل (1394). سیاست‌گذاری پژوهش و توسعه در سازمانهای فرهنگی مردمشناسانه: مطالعه‌ موردی صنایع فرهنگی، سیاست‌گذاری عمومی، شماره 1: 43-56.
DOI: 10.22059/ppolicy.2015.57151 ‎
فرشچی، حمیدرضا و حامد ترکی باغبادرانی (1397). بررسی فرایند مشارکت استفاده کنندگان (مردم) در روند طراحی مسکن با رویکرد معماری جمعی، پژوهش در هنر و علوم انسانی، شماره 3: 33-44.
فروغی، مهدا، نوروزیان ملکی، سعید و معین حاجی مقصودی (1396). موانع اصلی استفاده از رویکرد طراحی مشارکتی منظر (با تمرکز بر دیدگاه متخصصان طراحی)، علوم محیطی، شماره 4: 193-214.
قادری، صلاح الدین و ایمانی جاجرمی، حسین، گلچین، مسعود و مجتبی بیات (1400). تأملی بر صور سیاست‌گذاری فرهنگی در مدیریت شهری مورد مطالعه: مدیریت شهری تهران (1396- 1368)، توسعه محلی (روستائی- شهری)، شماره 2: 371-396.‎ ‎
کلهر، سینا (1401). تجربه برنامه ریزی و الگوی برنامه ریزی فرهنگی در برنامه های توسعه، فصلنامه علمی مطالعات راهبردى فرهنگ، شماره 1: 9-35.                 DOI:10.22083/scsj.2022.151784
کامل‌نیا، حامد (1399). نظریۀ معماری جمعی در معماری معاصر کشورهای اسلامی تحلیل و بررسی گونه‌های مختلف معماری جمعی در معماری معاصر کشورهای اسلامی بر اساس ارتباط معمار - کاربر، فصلنامه علمی موسسۀ آموزش عالی فردوس، شماره 1: 70-86.                DOI: 10.30508/fhja.2020.44654
کامل‌نیا، حامد (1392). چارچوبی نوین برای تعامل معماری جمعی در طراحی مجموعه های مسکونی معاصر، نقش جهان، شماره 2: 63-73.
کامل‌نیا، حامد. (1387). معماری و الگو واره های معماری جمعی. (پایان نامه دکترای تخصصی معماری)، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.
کامل‌نیا، حامد و حقیر، سعید (1388). الگوهای طراحی فضای سبز در شهر دوستدار کودک (نمونه موردی: شهر دوستدار کودک بم)، باغ نظر، شماره 12: 88-77.
لاوسون، برایان (1395). طراحان چگونه می‌اندیشند: ابهام زدایی از فرایند طراحی، ترجمۀ حمید ندیمی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
لک، آزاده و سحر جلالیان (1397). تجربه معنای مکان فضای شهری: کاربرد تحلیل محتوای کیفی در کشف معنای باغ فردوس، مطالعات معماری ایران، شماره 13: 71-87.                           DOI: 10.22052/1.13.71
مدوئی، مهدیس (1396). طراحی داخلی موزه سینما در باغ فردوس. (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشکده معماری و شهرسازی، پردیس بین المللی فارابی، دانشگاه هنر، ایران.
مجیدی، وحید، مهدیزاده سراج، فاطمه و محمدعلی خانمحمدی (1402). تبیین کیفیت فضای معماری کتابخانه‌های پردیس دانشگاهی مبتنی بر ترجیحات کاربران، باغ نظر، شماره 122: 29-52.
DOI: 10.22034/bagh.2023.351938.5227
میرزایی، مریم (1389). رشک بهشت به باغ فردوس، جستارهای شهرسازی، شماره 31: 57-60.
مفیدی نیستانی، مریم و نریمان فرحزا (1397). بازخوانی کیفیت فضایی و عملکرد موزه آب یزد از منظر کاربران، معماری اقلیم گرم و خشک، شماره 7: 84-67.             DOI: 10.29252/ahdc.2018.1412
وحید، مجید (1386). بحثی در سیاست گذاری فرهنگی، فصلنامه سیاست، شماره 3: 287-306.
وحید، مجید (1383). کنوانسیون جهانی تنوع فرهنگی بررسی زمینه های فکری - تاریخی، موضوع و چشم انداز تصویب و تبعات در سیاست‌گذاری فرهنگی، فصلنامه سیاست، شماره 63: 253-269.
هاشم نژاد، هاشم، بهزادفر، مصطفی، صالح صدق پور، بهرام و سیدعلی سیدیان (1391). تبیین مدل نقش ساختارى طراحى براى جلب مشارکت مردمى در فرایند معاصرسازى بافت هاى فرسودۀ محلات شهرى ایران (نمونۀ موردى: محلۀ سیروس تهران)، صفه، شماره 3: 75-88.
Achiam, M., Haldrup, M., & Drotner, K. (Eds.). (2021). Experimental museology: Institutions, representations, users ‎(1st ed.). ‎London, UK: Routledge. DOI: 10.4324/9780367808433‎
Alvani, S. M., Tavakoli, A., Homayoun, M. H., & Bagheri Fard, M. H. (2016). A study ‎of diversity in Iran’s cultural policymaking: A case study of the Constitution and the ‎Cultural Engineering Map Document. Din va Siasat-e Farhangi (Religion and Cultural ‎Politics), (7): 33-54.‎ [In Persian]
Arjomandnia, A. (2001). Non-governmental organizations: A participatory strategy. ‎Urban Management, 2(5): 28. Retrieved from https://sid.ir/paper/426284/fa‎ [In Persian]
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Planning Association, 35(4): 216-224. DOI:10.1080/01944366908977225
Alalhesabi, M. and Usefzmani, M. (2010). Architectural Design Process: Interaction between the Designer and Owner Participation.‌Journal of Fine Arts: Architecture & Urban Planning, 43: 31-42. [In Persian]
‎Ataoğlu, N. C., Yavuz, A., & Acar, H. (2023). Design approaches to museum open spaces with user evaluations. ICONARP ‎International Journal of Architecture and Planning, 11(1): 397-427. DOI: 10.15320/ICONARP.2023.247
‎Baghernejad Hamzehkolaee, B. (2023). Quantitative Explanation and Evaluation of the Qualitative Factors of ‎Public Spaces Using the Space Syntax Method (Case Study: Ferdows Garden in Tehran). The Monthly Scientific ‎Journal of Bagh-e Nazar, 125: 43-54. DOI: 10.22034/BAGH.2023.387‎019.5341‎ [In Persian]‎
Blundell Jones, P., Petrescu, D., & Till, J. (Eds.). (2005). Architecture and Participation (1st ed.). London, UK: Routledge. ‎DOI:10.4324/9780203022863‎
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. London, UK: Harvard University Press.‎
Carfora, N., Ferguson, B., Bailey, L., Gwilt, I., & Alford, K. (2024). A participatory approach to exhibition theme development. ‎Museum Management and Curatorship, 39(1): 1-18. DOI: 10.1080/09647775.2024.2408258‎
Cere, R. (2020). An international study of film museums (1st ed.). London, UK: Routledge. DOI: 10.4324/9781003134206
‎Chen, H., & Ryan, C. (2020). Transforming the museum and meeting visitor requirements: The case of the Shaanxi History ‎Museum. Journal of Destination Marketing & Management, 18, 100483. DOI: 10.1016/j.jdmm.2020.100483‎
Daneshpour, S. A., & Ghaffari Azar, Z. (2020). Collaborative Participation Approach of Urban Design, from ‎Idea to Design (Heravi Square, Tehran). The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 82: 5-2‎0. DOI: 10.22034/bagh.2019.134125.3605‎ [In Persian]
Davis, D., Meyer, J., Singh, A., Wright, M., & Zykofsky, P. (2013). Participation tools for better community planning. Local ‎Government Commission & The California Endowment.(https://www.academia.edu/9994400/Participation_Tools_for_Better_Community_Plannin)‎
Eslami, S. G., & Kamelnia, H. (2014). Commiunity architecture: From theory to ‎practice (2nd ed.). Tehran: University of Tehran Press.‎ [In Persian]
Eslami, S. G., Hanachi, P., & Kamelnia, H. (2009). Community Design Approach in Architecture: A Comparative ‎Analysis of “Community Architecture” with “Social Architecture” and “Participatory Architecture”. Memari va ‎Shahrsazi (Honar-ha-ye Ziba), 39: 47-60. [In Persian]‎
Evans, G., & Shaw, P. (2004). The contribution of culture to regeneration in the UK: A review of evidence. Department for ‎Culture, Media and Sport. (https://repository.londonmet.ac.uk/6109/)‎
Fathy, H. (1976). Architecture for the poor: An experiment in rural Egypt. Chicago, USA: The University of Chicago Press.‎
Farshchi, H., & Torki Baghbadarani, H. (2018). Study of user participation process in housing design with ‎collective architecture approach. Research in Art and Humanities, 3: 33-4‎4. [In Persian]
Foroughi, M., Norouzian Maleki, S., & Haji Maqsoudi, M. (2017). Main barriers to using participatory landscape ‎design approach (Focus on designers’ perspectives). Environmental Sciences, 4: 193-2‎14. [In Persian]
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error: Algebra and ‎Statistics. Journal of Marketing Research, 18: 382-388. http://dx.doi.org/10.2307/3150980‎
Ghaderi, S., Imani jajarmi, H., Golchin, M. & Bayat, M. (2022). A Reflection on Cultural-Political Forms in ‎Urban Management Case Study: Tehran Urban Management (1989-2‎017). The Journal of Community Development (Rural-Urban), 2: 371-396. DOI: 10.22059/jrd.2021.334135.668690 [In Persian]‎
gharyagh zandi, D. and makooie, S. (2015). Research and Development Policy in the Cultural-Anthropological ‎Organizations: A Case Study on the Cultural Industries. Iranian Journal of Public Policy, 1: 43-56. DOI: 10.22059/ppolicy.2015.57151 [In Persian]
 Habibi, N. (2011). Examining and Understanding the Aims, Preferences and needs of Audiences at War ‎Museums. Defense Strategy, 33: 159-188. [In Persian]‎
Habibi, S. M., & Saeedi Rezvani, H. (2005). Participatory urban planning: A ‎theoretical exploration in the context of Iran. Honar-ha-ye Ziba (Fine Arts), (24), 15-‎24. [In Persian]
Hair, J., & Alamer, A. (2022). Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) in second language and education ‎research: Guidelines using an applied example. Research Methods in Applied Linguistics, 1(3), 100027.‎ DOI: 10.1016/j.rmal.2022.100027‎
Hashemnejad, H., Behzadfar, M., Saleh Sadeghpour, B., & Seydian, S. A. (2013). Community Participation for ‎Urban Upgrading: Sirus Quarters. Soffeh, 3: 75-88. [In Persian]‎
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural ‎equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1): 115-35. DOI: 10‎.1007/s11747-014-0403-8
Hetland, P., Pierroux, P., & Esborg, L. (2020). A history of participation in museums and archives: Traversing citizen science ‎and citizen humanities. London, UK: Routledge. DOI: 10.4324/9780429197536‎
Hertzberger, H. (1984). The interaction of form and users. In R. Hatch (Ed.), The scope of social architecture, 13-‎19. USA: Van Nostrand Reinhold.‎
Hofmann, S. (2014). Architecture is participation: Die Baupiloten-Methods and projects. Berlin, Germany: Jovis.‎
Hojjati, N., & Nematimehr, M. A. (2019). Identification of the Markers of cultural planning in Iranian cities: ‎Representation of the Role of Urban Design in Cultural Planning. Culture Strategy Quarterly, 48: 172-‎193. [In Persian]‎
Hosseini Yazdi, M., & Fayyaz, E. (2024). Study of cultural cartography in the process of development and ‎cultural planning. Strategic Culture Studies, 2: 117-1‎46. DOI: 10.22083/scsj.2024.447105 [In Persian]
Jeyhani, H., & Mansouri, S. (2012). Retrieving the Spatial Structure and Form of Bagh-i Ferdows in Shemiran. ‎Maremat-e Asar & Baft-haye Tarikhi-Farhangi, 3: 7‎9-96. [In Persian]
Kalhor, S. (2022). Planning Experience and Cultural Planning Model in Development Programs in Islamic ‎Republic of Iran. Strategic Studies of Culture, 1: 9-‎35. DOI: 10.22083/scsj.2022.151784 [In Persian]
Kamelnia, H. (2020). Theory of Community Architecture in Contemporary Islamic Architecture Assessing ‎different typologies of CA based on “Architect-User”. Ferdows Art, 1: 70-‎86. DOI: 10.30508/fhja.2020.44654 ‎[In Persian]‎
Kamelnia, H. (2013). A new framework for interaction of community architecture for Designing Contemporary Housing complexes. Naqsh-e Jahan, 2: 63-73. [In Persian]
Kamelnia, H. (2008). Community architecture patterns and models (PhD dissertation). University of Tehran, Iran. [In Persian]
Kamelnia, H., & Haqir, S. (2009). Design Patterns of Green space in CFC (Case study: Child friendly city of ‎Bam). Bagh-e Nazar, 12: 77-88. [In Persian]
KHosravi F, Saghafi M R, Kamelnia H. (2018). Investigating the Effective Indicators in Designing Community ‎Rural Schools Using Collaborative Approaches (Case study: Zirkan village of Mashhad). Journal of Housing ‎and Rural Environment. 164: 125-140. DOI: 1‎0.22034/37.164.125‎ [In Persian]‎
Lak, A., & Jalalian, S. (2018). The Experience of the Meaning of Place in Urban Spaces: Using Qualitative ‎Content Analysis to Define the Meaning of Bagh-e Ferdows. Journal of Iranian Architecture Studies, 13: 71-‎87. DOI: 10.22052/1.13.71 [In Persian]
Lawson, B. (2006). How designers think: The Design Process Demystified (Translated 2016 from English to Persian by E. Afshar, 2nd Ed), Tehran: Shahid Beheshti University.
Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell.‎
Madoui, M. (2018). Interior design of cinema museum in Ferdows Garden (Master’s thesis). Ministry of Science, ‎Research & Technology, Farabi International paradise, University of Art, Iran. [In Persian]‎
Majidi, V., Mahdizadeh Seraj, F., & Khan Mohammadi, M. A. (2023). Explaining the Quality of the Architectural ‎Space in Academic Libraries Based on User Preferences. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 122: ‎29-52. DOI: 10.22034/bagh.2023.351938.5227 [In Persian]
Mofidi Nistani, M., & Farahza, N. (2018). Reinterpreting Yazd watermuseum’s spatial quality and performance ‎based on users’ viewpoints. Journal of Architecture in Hot and Dry Climate, 7: 67-‎84. DOI: 10.29252/ahdc.2018.1412 [In Persian]
Mulligan, K. Grant, T. & Bennett, D. (2013). The Dynamics of Public Opinion on Cultural Policy Issues, in the US, 1972- 2010. ‎Political Behavior, 35 (4): 807-829. DOI: 10.1007/s11109-0‎12-9209-x
Mirzayi, M. (2010). Rashk Behesht to Ferdows Garden. Urban Studies Essays, 31: 57-60. [In Persian]
Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire. Representations, 26: 7-24. DOI: 10.2307/2928520‎
Oliver, P. (Ed.). (1997). Encyclopedia of vernacular architecture of the world (Vols. 1-‎3). Cambridge, England: Cambridge University Press.‎
Priscoli, D. J. (2003). Participation, consensus building, and conflict management training course: Tools for achieving PCCP ‎‎(Technical documents in hydrology: PC-CP series, No. 22). UNESCO. (https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000133308)‎
Raee, K., Etebariyan Khorasgani, A., Ebrahimzadeh, R., & Sadeghi, M. (2024). The model of the impact of ‎cultural policies on the organizational indifference of employees of cultural organizations. Educational ‎Administration Research Quarterly, 3: 15-33. [In Persian]‎
Rastegar, Z., Mashhadi Tafresh, M., & Monsaf Shokri, A. (2023). Redefining the ‎history and architecture of Ferdows Garden Mansion in Tehran: A case study of the ‎physical structure. Shabak, (35): 59-68. [In Persian]
Rismanchian, O., & Rismanchian, A. (2007). Children participation in planning processes: The case of Child Friendly City project in ‎post-earthquake Bam, Iran. Urban Design International, 12: 143-1‎54. DOI: 10.1057/palgrave.udi.9000196
Salehi Amiri, S. R., & Azimi Dowlatabadi, A. (2016). Foundations of cultural policy-making and planning (1st ‎ed.). Tehran: Qoqnoos.‎ [In Persian]
Sanoff, H. (2000). Community participation methods in design and planning. New Jersey, USA: John Wiley & Sons.‎
Sattar, A., Gosili, B., & Rostamzadeh, Y. (2023). Effective Components in the Design of Cultural Spaces through ‎the Lens of International Documents. Tourism of Culture, 12: 30-‎43. DOI: 10.22034/toc.2023.383689.1108 [In Persian]‎
Shapourian, F. (2018). A Study of the significance of Traditional Plaster Design in the Architecture of Qajar ‎dynasty era (case study: Bagh-e-Ferdows building in Tehran). Journal of Sustainable Architecture and Urban ‎Design,‎ 2: 85-96. DOI: 10.22061/jsaud.2018.4465.1329 [In Persian]‎
Sharafi, M., & Barakpur, N. (2010). Typology of Public Participation Techniques in Urban Planning based on ‎Different Levels of Participation. Journal of Architecture and Urban Planning, 4: 77-102. DOI: ‎10.30480/aup.2010.193 ‎[In Persian]‎
Soodmand, N., Emamjomeh, F., & Shakerbeigi, A. (2022). Sociological analysis of the role of space and architecture of cultural centers in sustainable cultural development (Case study: Cultural centers of Tehran). Journal of Iranian Social ‎Development Studies (JISDS), 14(2): 7-17. ‎ [In Persian]
Strauss, A., & Corbin, J. (2011). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for ‎Developing Grounded Theory (1st Ed) (Translated from English to Persian by E. Afshar). Tehran: Ney Publishing. 
Taghizadeh, H. (2018). The role of “Collective Memory” in the audiences connection with the museum (Case ‎Study: Cinema Museum)‎ (Master’s thesis). Faculty of Restoration and Conservation, University of Art, Iran. [In ‎Persian]‎
Taffe, S., & Kelly, M. (2020). Exchanging expertise across cultures and time: Participatory design approaches for creating ‎community museums. The Design Journal, 23(5): 715-734.‎
Turner, J., & Fichter, R. (Eds.). (1972). Freedom to build: Dweller control of the housing process. USA: Collier-Macmillan.
‎Turner, J. F. C. (1976). Housing by people: Towards autonomy in building environments (Illustrated, Reprint ed.). London, UK: ‎Marion Boyars.
Vahid, Majid (2007). “A Discussion on Cultural Policy,”‌Siyasat Quarterly, 3: 287-306. [In Persian] 
Vahid, Majid (2004). “The UNESCO Convention on Cultural Diversity: An Examination of the Intellectual-Historical Context, Subject, Adoption Prospects, and Implications for Cultural Policy,”‌Siyasat Quarterly, 63: 253-269. [In Persian]
Wates, N., & Knevit, C. (1987). Community architecture: How people are creating their own environment. Westminster, ‎London: Penguin Books Ltd.‎