فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

تحلیل جامعه‌شناختی پدیده خالکوبی در میان نوجوانان و جوانان مهابادی: دلالت‌های معنایی و الزامات سیاستی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه خضری 1
افشار کبیری 2
جواد جهانگیرزاده 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. (نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
10.22083/scsj.2025.540601.1302
چکیده
در دهه‌های اخیر، پدیده خالکوبی به‌عنوان یک پدیده چندبعدی اجتماعی، فرهنگی و روان‌شناختی موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته است. هدف این پژوهش، فهم دلالت‌های معنایی خالکوبی در میان جوانان شهرستان مهاباد است. برای دستیابی به این هدف، تحقیق با رویکرد تفسیرگرای اجتماعی به روش کیفی داده بنیاد انجام شده است. جامعۀ آماری این مقاله شامل نوجوانان و جوانان 15 تا 35 ساله شهرستان مهاباد بودند که حداقل یک تجربه خالکوبی در بدن خود داشتند. روش نمونه‌گیری در این پژوهش به دو روش هدفمند و گلوله برفی بوده که پس از مصاحبه با 23 نفر اشباع نظری حاصل شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته و مشاهده مشارکتی جمع‌آوری شد و با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و گزینشی) تحلیل گردید. پس از کدگذاری درمجموع، 6 مقوله محوری شامل هویت‌های مبهم و چندلایه، تعارضات نسلی و اجتماعی، گزینش نمادهای چندلایه، نیازهای روان‌شناختی، سازه‌های بازدارنده و سازه‌های تسهیل‌کننده شناسایی شدند که به‌طور متقابل با مقوله مرکزی در ارتباط هستند. همچنین مقوله مرکزی «بازتعریف هویت از طریق بدن به‌مثابه فضای مقاومت» به‌عنوان مفهوم هسته‌ای تحقیق از یافته‌ها استخراج شده است. نتایج تحقیق نشان داد که خالکوبی در میان جوانان مهاباد تنها یک عمل زیبایی‌شناختی نیست، بلکه نوعی کنش معنادار اجتماعی است که ریشه در نیازهای روانی، هویتی و اعتراضی فرد دارد. این مفهوم نشان می‌دهد که جوانان مهاباد از بدن خالکوبی‌شده به‌عنوان فضایی برای بازتعریف هویت شخصی، فرهنگی و قومی خود در برابر ساختارهای اجتماعی و نهادهای مسلط استفاده می‌کنند.
کلیدواژه‌ها
خالکوبی
هویت
بدن
جوانان
تفسیرگرایی اجتماعی
شهر مهاباد

موضوعات

عنوان مقاله English

A Sociological Analysis of the Phenomenon of Tattooing among Adolescents and Young Adults in Mahabad: Semantic Implications and Policy Imperatives

نویسندگان English

fatemeh khezri 1
Afshar Kabiri 2
javad jahangirzadeh 3
1 Master’s student, Department of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran
2 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده English

Introduction: The phenomenon of tattooing, as one of the most controversial and meaningful practices among adolescents and young people, has consistently attracted the attention of researchers in sociology. This is because tattooing represents a manifestation of subcultures that form and spread beneath the surface of society, even when official institutions are reluctant to accept or publicize them. As a growing social and cultural behavior among youth, tattooing warrants scholarly investigation. This study, titled “Semantic Implications of the Tattooing Phenomenon Among the Youth of Mahabad City,” examines this phenomenon within the socio-cultural context of Mahabad using a social interpretive approach. The main objective was to uncover the motives and underlying reasons for tattooing among youth, as well as how they interpret and define this phenomenon.
Methods: This study aimed to understand the semantic implications of tattooing among the youth of Mahabad city. It adopted an interpretive approach and employed the qualitative method of grounded theory. The statistical population consisted of adolescents and young people aged 15 to 35 in Mahabad who had at least one tattoo experience. A combination of purposive and snowball sampling methods was used, and theoretical saturation was achieved after interviewing 23 individuals. Data were collected through semi-structured interviews and participant observation, and were analyzed using a three-stage coding procedure (open, axial, and selective).
Findings: The coding process yielded six axial categories: ambiguous and multi-layered identities, generational and social conflicts, multilayered symbol selection, psychological needs, inhibitory structures, and facilitating structures-all of which are mutually related to the central category. The core category, “redefining identity through the body as a space of resistance,” was extracted as the central concept of the research. The findings indicate that tattooing among the youth of Mahabad is not merely an aesthetic act but rather a meaningful social action rooted in psychological, identity-related, and protest needs. This concept demonstrates that Mahabadi youth use the tattooed body as a space to redefine their personal, cultural, and ethnic identities in opposition to dominant social structures and institutions.
The research further reveals that tattooing among Mahabadi youth functions as a symbolic tool for redefining identity against prevailing social, cultural, and political structures. In a society where young people navigate the intersection of local-ethnic (Kurdish), national-religious (Iranian-Islamic), and modern (globalized) identities, tattooing serves as a response to identity ambiguities through the selection of multilayered symbols. These symbols simultaneously express individuality and collective belonging, transforming the body into a space for articulating neglected identities.
The results indicate that the search for meaning and identity is the primary motivation for young people to get tattoos, reflecting a multi-layered and multi-dimensional identity. The types of tattoo designs can be classified into several main categories: symbols of ethnic identity, protest symbols, romantic symbols, and philosophical and artistic symbols. This diversity points to the plurality of ideas and identity discourses among adolescents and young people in Mahabad.
Conclusion: In conclusion, the phenomenon of tattooing among the youth of Mahabad city operates as a meaningful social and cultural act that transcends mere aesthetics and fashion. The findings show that tattooing is a multidimensional phenomenon related to multi-layered identities, generational conflicts, and psychological needs, and that it functions as a space of symbolic resistance against dominant social and cultural structures. This act is not only an expression of personal and ethnic identity but also provides an opportunity for youth to actively introduce and redefine themselves in the face of local norms and global influences. Therefore, tattooing in this context is understood as a symbol of the search for meaning and identity, as well as a form of protest against social and cultural limitations.

کلیدواژه‌ها English

Tattoo
Identity
Body
Youth
Social Interpretationism
Mahabad City
ایران‌دوست، سیدفهیم (1390). سنخ شناسی سبک‌های زندگی: مطالعه موردی جوانان شهر مهاباد (پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی). دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه کردستان، ایران.
امیدی، ایوب (1400). بررسی و تحلیل نقش‌های خالکوبی در مردان شهرستان ایوان. پژوهش‌های ‌انسان‌شناسی ‌ایران، 11(2)، 253- 281.                       https://doi.org/10.22059/ijar.2022.342510.459749
افراسیابی، حسین و طاهره شریعتی نسب (1398). بازنمایی معنا و تجربه خالکوبی در میان زنان جوان، مجله جامعه پژوهی فرهنگی، 10(3)،26-49.
ادیبی سده، مهدی و سیدهادی جلال آکردی (1392). مدیریت بدن و هویت اجتماعی: جوانان دختر و پسر شهر ساری، فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 3(9)، 9-22. https://doi.org/10.22051/jwsps.2011.1404
ارمکی، آزاد و حسن چاوشیان (1381). بدن به‌مثابه رسانه هویت، مجله جامعه‌شناسی ایران، 4(4)، 57-75.
باکاک، روبرت (1381)، مصرف، ترجمۀ خسرو صبری، تهران: نشر شیرازه.
بهره‌بر، مارال (1399). رابطه اثرپذیری از تبلیغات و اضطراب اجتماعی با خالکوبی در دختران جوان شهرستان گچساران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی). دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران، ایران.
توانا، محمدعلی و محمود علی‌پور (1394). بدن، سوژه و تکنولوژی‌های خود: درس‌هایی از راه‌حل فوکویی برای جامعه امروز. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 2(12)، 1-33
ذکایی، محمدسعید (1389). سبک زندگی جوانان، تاریخ مراجعه 15/5/1403. قابل دسترس در
 www. hamshahrionline.ir
ذکایی، محمدسعید (1387). جامعه‌شناسی جوانان ایران، تهران: نشر آگه
ریتزر، جورج (1374). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: علمی.
سنگی، فاطمه (1401). ارتباط بین عزت‌نفس و پنج عامل اصلی شخصیت با میانجیگری تأثیر شبکه‌های اجتماعی در افراد دارای خالکوبی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشگاه غیردولتی خاتم.
شهابی، محمود (1386). سبک‌های زندگی جهان وطنانه در میان جوانان و دلالت‌های سیاسی آن‌ها. کتاب الگوهای سبک زندگی ایرانیان، چاپ اول پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
عباس‌زاده، مهنوش و علیرضا خدامی (1399). نشانه‌شناسی فرهنگی نقوش خالکوبی زنان بختیاری ساکن خوزستان، پژوهش‌های‌ انسان‌شناسی‌ ایران، 19 (10)،279-316
 https://doi.org/10.22059/ijar.2021.319038.459659
فکوهی، ‌ناصر (1396‌). خال‌کوبی ‌از ‌سنت ‌تا ‌مدرنیته شهری، تاریخ مراجعه:17/7/1403. قابل‌دسترس در‌:
http://naserfakouhi.com
کبیری، افشار (1403). تحلیل جامعه‌شناختی پدیده قتل ناموسی با رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی، پژوهش‌های ‌راهبردی‌مسائل‌اجتماعی، 45(2)، 69-92.                   https://doi.org/10.22108/srspi.2024.140587.1970
گافمن، اروینگ (1386). داغ ننگ (چاره‌اندیشی برای هویت‌های ضایع‌شده)، ترجمۀ مسعود کیانپور، چاپ اول. تهران: نشر مرکز.
مهدوی، ایمان (1401). اسطوره‌شناسی تاتو در بافت فرهنگی ایران با تأکید بر رویکرد رولان بارت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شرق.
لش، اسکات (1383). جامعه‌شناسی پست‌مدرنیسم، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران، نشر مرکز.
لوبروتون، داوید (1392). جامعه‌شناسی بدن، ترجمه ناصر فکوهی، تهران: نشر ثالث.
Atlı, A., Akkaya, M., & Şad, S. N. (2021). Tattooing: A popular way of self-expression among university students.‌Current Psychology, 41, 8965-8974. (Published online 2021; final issue December 2022).
Atkinson, M. (2003).‌Tattooed: The sociogenesis of a body art. University of Toronto Press.
Abbaszadeh, M., & Khodami, A. (2020). Cultural semiotics of tattoo patterns among Bakhtiari women in Khuzestan. Iranian Anthropological Research, 10(19), 279-316. [In Persian] https://doi.org/10.22059/ijar.2021.319038.459659
Adibi Sadeh. M & Jalal.A, S Hadi (2013). Body Management and Social Identity: Young Men and Women of Sari City, Quarterly Journal of Sociological Studies of Youth, 3(9), 9-22. https://doi.org/10.22051/jwsps.2011.1404
Afrasiabi, H., & Shariati Nasab, T. (2019). Representation of meaning and tattoo experience among young women. Journal of Cultural Studies, 10(3), 26-49. [In Persian]
Armaki, A., & Chavoshian, H. (2002). The body as an identity medium. Iranian Journal of Sociology, 4(4), 57-75. [In Persian]
Atkinson, M. (2003). Tattooed: The sociogenesis of a body art. Toronto: University of Toronto Press.
Bahrebar, M. (2020). The relationship of susceptibility to advertising and social anxiety with tattooing among young women in Gachsaran (M.A. thesis in Psychology). Islamic Azad University, Gachsaran Branch, Iran. [In Persian]
Bakak, R. (2002). Consumption (K. Saberi, Trans.). Tehran: Shirazeh Publishing. [In Persian]
Corbin, J., & Strauss, A. (2015). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
DeMello, M. (2000). Bodies of inscription: A cultural history of the modern tattoo community. Durham: Duke University Press.
DeMello, M. (2000).‌Bodies of inscription: A cultural history of the modern tattoo community. Duke University Press.
Ebrahimi, F., & Jalal Akordi, S. H. (2013). Body management and social identity: Boys’ and girls’ youth in Sari. Journal of Youth Sociological Studies, 3(9), 9-22. [In Persian]
Omadi, E. (2021). Investigation and analysis of tattoo roles among men in Eyvan city. Iranian Anthropological Research, 11(2), 253-281. [In Persian] https://doi.org/10.22059/ijar.2022.342510.459749
Erandoost, S. F. (2011). Typology of lifestyles: Case study of youth in Mahabad city (Master’s thesis). Faculty of Literature and Humanities, University of Kurdistan, Iran. [In Persian]
Faghihi, N. (2017). Tattoo: From tradition to urban modernity. Retrieved October 9, 2024, from http://naserfakouhi.com. [In Persian]
Fakouhi, N., & Loubroton, D. (2013). Sociology of the body (N. Fakouhi, Trans.). Tehran: Saless. [In Persian]
Flick, U. (2018). An introduction to qualitative research (6th ed.). London: Sage.
Foucault, M. (2007). Nietzsche, genealogy, history. In Selected texts from Modernism to Postmodernism (A. R. Rashidian, Ed.; N. Sorkhoush & A. Jahandideh, Trans., 6th ed., pp. 373-393). Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]
Giddens, A. (1985). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. Cambridge: Polity Press.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Cambridge: Polity Press.
Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Garden City, NY: Doubleday.
Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Englewood Cliffs, NJ: Spectrum.
Goffman, E. (2007). Stigma (M. Kianpour, Trans.). Tehran: Markaz. [In Persian]
Holmes, A. (1998). Greenpeace wins media war. Retrieved November 25, 1998, from http://www.independent.co.uk/international/green25.htm
Irwin, K. (2001). Legitimating the tattoo. Deviant Behavior, 22(1), 27-52. https://doi.org/10.1080/016396201750065494
Irwin, K. (2001). Legitimating the tattoo.‌Deviant Behavior, 22(1), 27-52.‌https://doi.org/10.1080/016396201750065494
Kabiri, A. (2024). Sociological analysis of honor killing phenomenon with a social-interpretive approach. Strategic Social Issues Research, 45(2), 69-92. [In Persian] https://doi.org/10.22108/srspi.2024.140587.1970
Kosut, M. (2014). The artification of tattoo: Transformations within a cultural field. Cultural Sociology, 8(2), 142-157. https://doi.org/10.1177/1749975513517257
Kosut, M. (2014). The artification of tattoo: Transformations within a cultural field.‌Cultural Sociology, 8(2), 142-157.‌https://doi.org/10.1177/1749975513517257
Lash, S. (2004). Postmodern sociology (H. Chavoshian, Trans.). Tehran: Markaz. [In Persian]
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage.
Mahdavi, I. (2022). Mythology of tattoo in Iranian cultural context (emphasis on Roland Barthes approach) (Master’s thesis). Islamic Azad University, East Branch, Tehran, Iran. [In Persian]
Moon, J. M., Janigo, K. A., & Johnson, K. K. P. (2012). Tattoos and the self. Body & Society, 18(4), 91-113. https://doi.org/10.1177/1357034X12468343
Mun M. J., A. K. Janigo, and P. K. K. Johnson (2012), “Tattoo and the Self, Clothing and Textiles”, Research Journal, vol. 30, no. 2.
Nathanson, C., Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2006). Personality and misconduct correlates of body modification and other cultural deviance markers. Journal of Research in Personality, 40(5), 779-802. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2005.09.002
Pitts-Taylor, V. (2003). In the flesh: The cultural politics of body modification. New York: Palgrave Macmillan.
Pitts-Taylor, V. (2003).‌In the flesh: The cultural politics of body modification. Palgrave Macmillan.
Reeves, S., Albert, M., Kuper, A., & Hodges, B. D. (2008). Why use theories in qualitative research?‌BMJ, 337, a631.‌https://doi.org/10.1136/bmj.a631
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Sangi, F. (2022). Relationship between self-esteem and Big Five personality traits mediated by social networks among tattooed individuals (Master’s thesis). Khatam Non-governmental University, Iran. [In Persian]
Shahabi, M. (2007). Cosmopolitan lifestyles among youth and their political implications. In Patterns of Iranian Lifestyles. Research Institute for Strategic Studies, First Edition. [In Persian]
Shiling, C. (2021). The body and social theory (H. Shahraki, Trans.). [In Persian]
Tavan, M. A., & Ali Pour, M. (2015). Body, subject, and self-technologies: Lessons from Foucauldian solutions for contemporary society. Institute for Humanities and Cultural Studies, 2(12), 1-33. [In Persian]
Zakaei, M. S. (2008). Lifestyle of youth. Retrieved August 6, 2024, from www.hamshahrionline.ir. [In Persian]
Zakaei, M. S. (2008). Sociology of youth in Iran. Tehran: Agah. [In Persian]