فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ

سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش؛ آینده‌پژوهی و چشم‌اندازهای پیش‌رو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 دانشیار علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش مهم‌ترین سند سیاست‌گذاری نظام تعلیم و تربیت کشور است که اهداف آموزش‌وپرورش را تعیین و چشم‌اندازهای پیش‌روی آن را مشخص می‌سازد. در یک دهه گذشته برنامه‌های متعددی برای عملیاتی شدن آن اجرا شده است؛ اما همچنان اجرایی نشدن سند به‌عنوان مسئله آموزش‌وپرورش مطرح و از ضعف برنامه‌ها در اجرای آن انتقاد می‌شود. با این وضعیت سؤال این است که آینده سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش چه خواهد شد؟ برای پاسخ به این پرسش، در این مقاله سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش به‌عنوان سند بازتاب‌دهنده یک معرفت در جامعه در نظر گرفته‌شده و با بهره‌گیری از جامعه‌شناسی‌معرفت و روش تحلیل ‌علّی لایه‌ای، در چهار سطح مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این سند به‌عنوان متن بازتاب‌دهنده معرفت‌های موجود در جامعه، از یک‌سو از جامعه متأثر شده و از سوی دیگر در جریان فعالیت‌های سیاسی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. ازاین‌رو آینده آن در جدال بین معرفت بازتاب یافته در این سند و سایر معرفت‌های موجود پیرامون آموزش‌وپرورش، قابل‌شناسایی است. با بررسی این جدال‌ها امکان بروز سه وضعیت شامل: تضادوکشمکش معرفت‌ها، توافق بین معرفت‌ها برای باز تعریف مفاهیم سند و یا توافق بر سر تدوین سند جدید، قابل شناسایی است که هر کدام از آن‌ها چشم‌انداز متفاوتی را پیش‌روی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش قرارمی دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Fundamental Transformation Document of Education and Training; Futures Studies and Future Prospects

نویسندگان English

Seyedhadi Azimi 1
Hakem Ghasemi 2
1 PhD Student in Political Sciences, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Associate Professor of Political Sciences, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

Introduction: The Fundamental Transformation of Education and Training Document, approved in 2011, is the most important policy-making document of Iran’s education and training system. This document defines the main goals of education and outlines its future prospects. However, the failure to effectively implement the Fundamental Transformation Document of Education and Training is still regarded as a major challenge in the education system, and weaknesses in its implementation programs have been widely criticized. In this context, the purpose of this research is to answer the following question: What is the future of the Fundamental Transformation Document of Education and Training?
Method:  Drawing on the sociology of knowledge and using a documentary research approach, this study conceptualizes the Fundamental Transformation of Education and Training Document as a form of knowledge. Employing the method of Causal Layered Analysis (CLA), the document is analyzed across four levels of knowledge: litany, social system, discourse and worldview, and myth.
findings The findings indicate that the Fundamental Transformation of Education and Training Document is shaped by societal conditions and is also utilized within the process of political activities. Consequently, its future can be understood and identified through the struggles and interactions among different forms of existing knowledge within society.
Conclusion:  In the interaction between the knowledge embedded in the Fundamental Transformation of Education and Training Document and other prevailing forms of educational knowledge, three possible scenarios can be identified: conflict and struggle; consensus among different forms of knowledge to redefine the document’s concepts; or agreement on the development of a new document. Each of these scenarios offers a distinct perspective on the future of the Fundamental Transformation of Education and Training Document.

کلیدواژه‌ها English

Futures Studies
Fundamental Transformation of Education and Training Document
Causal Layer Analysis
Sociology of Knowledge
Policy Implementation
Implementation Challenges
Reform Strategies
اخلاقی، آزیتا، صالح، بهرام و مهدی نویداده (1399). آینده‌پژوهی اجرای اهداف سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در افق چشم‌انداز 1404، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 10(34)، 56-80.
اقدس‌طینت، جواد، پورفرج، علیرضا و زهرا کریمی موغاری (1398). ماهیت ترکیبی تصمیم‌گیری: بهینه‌سازی و تصمیم‌گیری نهادی، دوفصلنامه علمی - پژوهشی جستارهای اقتصادی ایران، 16(32)، 121-147.
 Doi: 10.30471/IEE.2020.4717.1676
بشیریه، حسین (1394)، عقل در سیاست؛ سی‌وپنج گفتار در فلسفه، جامعه‌شناسی و توسعه سیاسی، تهران، نشر نگاه معاصر.
تورانی، حیدر (1401). سیاست و سیاست‌گذاری آموزشی، مجله رشد مدیریت آموزشی، 24(4)، 22-23.
حقیقت، سیدصادق (1387). روش‌شناسی در علوم سیاسی، قم، سازمان انتشارات دانشگاه مفید.
خسروی، میثم و طاهره میرعمادی (1398). لایه‌های آینده و مسئله صورت‌بندی کنش‌های انسانی؛ بررسی مبانی معرفتی روش تحلیل علّی، دوفصلنامه آینده‌پژوهی ایران، 4(1)، 101-116.
 Doi:https://doi.org/10.30479/jfs.2019.5969.1016
خلخالی، علی (1401). مدیران ترکیه‌ای، مجله رشد مدیریت مدرسه، 21(4)، 8-10. رضایی، محمد (1387). ناسازه‌های گفتمان مدرسه، تحلیلی از زندگی روزمره دانش‌آموزی، تهران، جامعه و فرهنگ.
زارعی، آرمان (1392). نهادگرایی جدید جامعه‌شناختی: رهیافتی برای تحلیل ثبات و تغییر، فصلنامه علمی ـ پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی، 19(77)، 165-193.
عباسپور، عباس و کیوان مرادی (1396)، تحلیل انتقادی سیاست آموزشی؛ بازاندیشی ارزش‌های گم‌شده، فصلنامه علمی پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی، 3(3).160-137.
 Doi:https://doi.org/10.22059/ppolicy.2017.64175
عسگری، مهدی، الهی منش؛ محمدحسن و رضا پریزاد (1398). مقایسه سیاست‌گذاری ایران و ژاپن در مقطع ابتدایی، مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 9(30)، 113- 132.
فاضلی، نعمت‌الله (1401). مسئله مدرسه؛ بازاندیشی انتقادی در آموزش‌وپرورش ایران، تهران، هوش ناب.
فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران (1401). دیدگاه‌های فرهنگستان علوم در ارتباط با برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی.
 https://www.ias.ac.ir/index.php/2015-09-21-08-01-28
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی (1342). جامعه‌شناسی (1)، پایه دهم دوره دوم متوسطه، رشته ادبیات و علوم انسانی.
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی (1402). دین و زندگی (2)، پایه یازدهم دوره دوم متوسطه، رشته ادبیات و علوم انسانی.
صافی، احمد (1379). سازمان و قوانین آموزش‌وپرورش ایران، تهران، سمت.
صفوی، امان‌الله (1383). تاریخ آموزش‌وپرورش ایران از ایران باستان تا 1380 هجری شمسی، تهران، رشد.
کنوبلاخ، هوبرت (1390). مبانی جامعه‌شناسی معرفت، ترجمه کرامت الله راسخ، تهران، نشر نی.
محمدی، محمدعلی و بیژن عبدالکریمی (1397). رهایی بخشی یا سلطه؛ نقدی بر مبانی نظام تعلیم و تربیت ایران، تهران، نقد فرهنگ.
مشهدی احمد، محمود (1393). اقتصاد نهادگرا؛ یک اقتصاد هترودکس در برابر ارتدوکس اقتصادی، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای ‌اسلامی (1401). بررسی روند ترک تحصیل و بازماندگی از تحصیل، https://rc.majlis.ir/fa. تاریخ مراجعه 7/9/1403.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1399). بررسی موانع اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، https://rc.majlis.ir/fa. تاریخ مراجعه 7/9/1403.
نوبخت، محسن، عباس پور، عباس، طاهری، مرتضی، عبداللهی، حسین و علی خورشندی طاسکوه (1401)، تحلیل علّی وضع سیاست در مدارس ابتدایی ایران: طراحی سناریوهای بدیل با تأکید بر ارزش‌های کیفی- توصیفی، فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، 8(1)، 9-25.
 Doi:https://doi.org/10.22059/jppolicy.2022.85907
نوید ادهم، مهدی (1391)، الزامات مدیریتی تحول بنیادین در آموزش‌وپرورش، مجله راهبرد فرهنگ، 5(17 و 18). 323-296.
وزارت آموزش‌وپرورش (1390)، مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران (سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش)، تهران: دبیرخانه شورای عالی آموزش‌وپرورش، با همکاری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.