Strategic Studies of Culture

Strategic Studies of Culture

From Anomie to Order: An Autopsy of Law-evasion in Iranian Society

Document Type : Original Article

Authors
mojgan saeedi 1
mohsen niazi 2
1 PhD Student in Iranian Social Issues, University of Kashan,Kashan, Iran
2 Professor, Department of Social Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran.Iran (Corresponding Author)
10.22083/scsj.2025.476289.1209
Abstract
Law evasion is one of the persistent social challenges in Iran, with far-reaching consequences for public order, political legitimacy, and sustainable development. This study aims to examine the multifaceted dimensions of law evasion by conducting a qualitative meta-synthesis (meta-aggregation) based on a systematic review of 25 peer-reviewed Iranian studies published between 2005 and 2021.Findings reveal that law evasion in Iran is influenced by a combination of demographic, social, economic, cultural, political, managerial, and environmental factors. Theoretical frameworks such as Durkheim and Merton's anomie theory, Hirschi’s social control theory, Putnam’s social capital theory, and the theory of social bonds were most frequently applied in explaining this phenomenon.To effectively address law evasion, policy actions are needed at multiple levels: strengthening social capital through trust-building and civic engagement, enhancing procedural justice and fair enforcement of the law, promoting a culture of law-abiding behavior through education and media, restoring institutional legitimacy, supporting vulnerable groups, and reforming supervisory and executive structures. These findings offer valuable insights for evidence-based policymaking and preventive strategies to reduce law evasion in the Iranian context
Keywords
Law evasion
Qualitative meta-synthesis
Social capital
Social control
Anomie
بریگز، استیون (1396). جرم‌شناسی، ترجمۀ مریم مهذب، تهران، نشر آوند دانش.
پوررجبی، میلاد و علی‌اکبر مجدی (1398). عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی در مناطق حاشیه‌نشین شهر مشهد. فصلنامه علمی مطالعات فرهنگی-اجتماعی خراسان،13(4)، 35-60. 
DOI:10.22034/fakh.2020.193879.1346
پیراهری، نیر (1398). بررسی رابطه عوامل فرهنگی و اجتماعی با قانون‌گریزی در شهر سمنان. نشریه علمی انتظام اجتماعی،12(1)، 141-162.                                                DOR:20.1001.1.20086024.1399.12.1.7.4
حیدرنژاد، علیرضا، افخمی مصطفوی، مریم سادات و مهدی مقیمی (1400). بررسی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی و ارائه راهکارهای پیشگیرانه (موردمطالعه: شهر گرگان). فصلنامه پژوهش‌های دانش انتظامی،23(2)، 130-152.                                                              DOR:20.1001.1.17359252.1400.23.2.4.0
حسنی نثار، مجید و ابراهیم فیوضات (1390). نظریه‌های انحرافات اجتماعی، تهران، نشر پژواک.
 حیدری، آرش، رضادوست، کریم و شهروز فروتن کیا (1391). نظریه ازهم‌گسیختگی نهادی و قانون‌گریزی: مطالعه دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. مسائل اجتماعی ایران،3(2)، 39-59. 
DOR:20.1001.1.24766933.1391.3.2.2.7 
خدایاری، سیاوش، جهانبخش، اسماعیل و منصور حقیقیان (1396). رابطه سرمایه اجتماعی با قانون‌گریزی؛ تبیین جامعه‌شناختی. مدیریت سرمایه اجتماعی،4(2)، 265-282.        DOI:10.22059/jscm.2017.235786.1393
دانایی فر، حسن، آذر، عادل و علی صالحی (1388). قانون‌گریزی در ایران: تبیین نقش عوامل سیاسی، اقتصادی، قانونی، مدیریتی و اجتماعی-فرهنگی. نشریه علمی پژوهش‌های دانش انتظامی،11(3)، 7-65.
ربیعی، علی‌رضا، ملک محمدی، مهراب و حسینعلی قجری (1395). تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر نگرش جوانان به قانون‌گریزی (جوانان 14 الی 29 ساله شهر بروجن). فصلنامه مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 15(32)، 153-170.
روزانه همدلی. (1400).                      https://hamdelidaily.ir/
زارع شاه‌آبادی، اکبر و رحمت اله ترکان (1391). رابطه سرمایه اجتماعی و قانون‌گریزی در بین شهروندان شهر یزد. رفاه اجتماعی،13(50)205-159.
سیگل، لاری؛ جوزف سنا (1384). بزهکاری نوجوانان، مترجم: علی‌اکبر تاج مزینانی، فرامرز ککولی دزفولی، تهران: انتشارات سازمان ملی جوانان
سرافراز، پرنیان، نیکخواه، هدایت اله و یاسر رستگار (1398). تحلیلی بر زمینه‌های اجتماعی پدیده قانون‌گریزی (جوانان 35-18 ساله بندرعباس). نشریه علمی انتظام اجتماعی،12(3)، 161-186. 
DOR:20.1001.1.20086024.1399.12.3.8.9
سوهانیان حقیقی، محسن، فولادیان، مجید و حسین اکبری (1399). تحلیل تطبیقی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی و قانون‌شکنی در استان‌های ایران مبتنی بر منطق فازی. مجله جامعه‌شناسی ایران،20(4)، 3-32.
DOI: 10.22034/jsi.2019.47865
سیف الهی، سیف اله و اعظم فرهودفر(1391). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر قانون‌گریزی جوانان در ایران (مطالعه موردی: شهر سبزوار). تغییرات اجتماعی (مطالعات علوم اجتماعی ایران سابق)، 9(35)، 49-66.
سلیمی، علی و محمد داوری (1391). جامعه‌شناسی کجروی. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
شربتیان، محمدحسن، جهانشیری، جواد و مهدی عمرانی (1400). تحلیل رابطه جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی (موردمطالعه: جوانان 20 تا 34 ساله مناطق شهر مشهد). نشریه علمی انتظام اجتماعی،13(2) 81-114.                       . DOR:20.1001.1.20086024.1400.13.2.4.0
صدیق سروستانی، رحمت‌الله (1390). آسیب‌شناسی اجتماعی: جامعه‌شناسی انحرافات اجتماعی. انتشارات سمت.
صفاری نیا، مجید، زالی زاده، مسعود، زالی‌زاده، محسن و محسن امین (1400). عوامل زمینه‌ساز قانون‌گریزی در ادارات شهر اهواز. نشریه علمی انتظام اجتماعی،13(4)، 87-112. 
DOR: 20.1001.1.20086024.1400.13.4.4.4
عزیزی، سلام و لطیف پرتوی (1394). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مرتبط با میزان قانون‌گریزی شهروندان شهر مریوان در سال 94-1393. مطالعات جامعه‌شناسی، 8(29)، 113-133.
علی محسنی، رضا (1391). تحلیل جامعه‌شناختی قانون‌گریزی و راهکارهایی برای قانون‌گرایی و نظم عمومی. پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی، 5(17)، 82-108.
علی بابایی، یحیی و علی‌اصغر فیروز جائیان (1388). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی، فصلنامۀ دانش انتظامی،11(4)، 7-58.
عشایری، طاها، عباسی، الهام، نطقی کاشانی، علیرضا و نرگس پیر حیاتی (1394). بررسی عوامل اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر قانون‌گریزی شهروندان استان اردبیل. فصلنامه پژوهش‌های دانش انتظامی،17(4)، 171-194. 
فیروزجائیان، علی‌اصغر (1388). قانون‌گریزی (تحلیلی از منظر نظریه عدالت رویه‌ای). فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی،11(42)، 381-410.
فیروزجائیان، علی‌اصغر و جواد توکلی (1395). تحلیل جامعه‌شناختی قانون‌گریزی در رانندگی با تأکید بر نظریه کنترل اجتماعی (مطالعه موردی: جوانان شهر نکا). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی،5(2)، 25-40.
DOI:10.22108/ssoss.2016.20953
فیروزجائیان، علی اصغر و یحیی علی بابایی (1392). فرسایش سرمایه اجتماعی و قانون‌گریزی در شهر تهران. مجله جامعه‌شناسی ایران،14(1)، 128-159.
فیروزجائیان، علی اصغر و سید ضیاء هاشمی (1395). قانون‌گریزی به مثابه آنومی اجتماعی. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات امنیت اجتماعی،7(47)، 81-106.
کشفی، سید سعید و زهرا زارعی محمودآبادی (1398). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر قانون‌گریزی موتورسیکلت‌سواران. نشریه علمی انتظام اجتماعی،11(2)، 45-66.
کلانتری، عبدالحسین، ربانی، رسول و کامران صداقت (1384). ارتباط فقر با قانون‌گریزی و شکل‌گیری آسیب اجتماعی. فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی،5(18)، 65-90.
گیدنز، آنتونی (1392). جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
مختاری، مریم و مریم قهرمانی (1390). عوامل اجتماعی مؤثر بر امکان قانون‌گریزی. راهبرد فرهنگی و اجتماعی، 1(1)، 127-145.
میرزایی، ابراهیم، احمدی، یعقوب، بخارایی، احمد و هوشنگ نایبی (1396). قانون‌گریزی و پیوندهای اجتماعی (مطالعه موردی: شهر اهواز). جامعه پژوهی فرهنگی،8(3)، 97-123.
مبارکی، محمد (1383). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و جرم، پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
میرفردی، اصغر، مختاری، مریم، فرجی، فروغ و هومان دانش‌پذیر (1394). بررسی تأثیر فرهنگ شهروندی بر میزان گرایش به قانون‌گریزی (مورد مطالعه: شهر یاسوج). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی،4(2)، 1-20.
Alibabai, Y., & Firoozjaian, A. (1388). Sociological analysis of factors affecting law-breaking. Quarterly Journal of Law Enforcement Knowledge, 11(4), 7-58. [In persian]
Alimohseni, R. (1391). Sociological analysis of law-breaking and strategies for law-abidingness and public order. Law Enforcement Order and Security Research Journal, 5(17), 82-108. [In persian]
Ashayeri, T. Abbasi, E. Notghi Kashani, A. & Pirhayati, N. (1394). Investigating socio-cultural factors affecting citizens’ law-breaking in Ardabil province. Law Enforcement Knowledge Research Quarterly, 17(4), 171-194. [In persian]
Azizi, S., & Partovi, L. (1394). Sociological analysis of factors related to the rate of law-breaking among citizens of Marivan city in 2014-2015. Sociological Studies, 8(29), 113-133. [In persian]
Becker, H. S. (1973). Outsiders: Studies in the sociology of deviance. New York: Free Press. 
Briggs, S. (1396). Criminology (M. Mohazzab, Trans.). Tehran: Avand Danesh. 
Danaeifard, H., Azar, A., & Salehi, A. (1388). Law-breaking in Iran: Explaining the role of political, economic, legal, managerial and socio-cultural factors. Scientific Journal of Law Enforcement Knowledge Research, 11(3), 7-65. [In persian]
Firoozjaian, A. (1388). Law-breaking (An analysis from the perspective of procedural justice theory). Scientific-Research Quarterly of Social Welfare, 11(42), 381-410. [In persian]
Firoozjaian, A., & Alibabai, Y. (1392). Erosion of social capital and law-breaking in Tehran. Iranian Journal of Sociology, 14(1), 128-159. [In persian]
Firoozjaian, A., & Hashemi, S. Z. (1395). Law-breaking as social anomie. Scientific Research Quarterly of Social Security Studies, 7(47), 81-106. [In persian] 
Firoozjaian, A., & Tavakoli, J. (1395). Sociological analysis of law-breaking in driving with emphasis on social control theory (Case study: Youth of Neka city). Strategic Research on Social Issues, 5(2), 25-40. [In persian] DOI:10.22108/ssoss.2016.20953
Giddens, A. (1392). Sociology (M. Sabouri, Trans.). Tehran: Ney Publishing. Hasani Nesar, M., & Feyuzat, E. (1390). Theories of social deviance. Tehran: Pejvak Publishing. 
Heidari, A., Rezadoost, K., & Foroutan Kia, S. (1391). Institutional disintegration theory and law-breaking: A study of Shahid Chamran University students in Ahvaz. Iranian Social Issues, 3(2), 39-59. [In persian] DOR:20.1001.1.24766933.1391.3.2.2.7 
Heidarnejad, A., Afkhami Mostafavi, M. S., & Moghimi, M. (1400). Investigating factors affecting law-breaking and presenting preventive solutions (Case study: Gorgan city). Law Enforcement Knowledge Research Quarterly, 23(2), 130-152. [In persian] DOR:20.1001.1.17359252.1400.23.2.4.0
Hirschi, T., & Gottfredson, M. (1993). Commentary: Testing the General Theory of Crime. Journal of Research in Crime and Delinquency, 30(1), 47-54. 
Kalantari, A., Rabbani, R., & Sedaghat, K. (1384). The relationship between poverty and law-breaking and the formation of social harm. Scientific-Research Quarterly of Social Welfare, 5(18), 65-90. [In persian] 
Kashfi, S. S., & Zarei Mahmoudabadi, Z. (1398). Identifying and prioritizing sociological factors affecting motorcyclists’ law-breaking. Scientific Journal of Social Order, 11(2), 45-66. [In persian]
Khodayari, S., Jahanbakhsh, E., & Haghighian, M. (1396). The relationship between social capital and law-breaking; Sociological explanation. Social Capital Management, 4(2), 265-282. [In persian] DOI:10.22059/jscm.2017.235786.1393
Mirfardi, A., Mokhtari, M., Faraji, F., & Daneshpazir, H. (1394). Investigating the impact of civic culture on the tendency towards law-breaking (Case study: Yasouj city). Strategic Research on Social Issues, 4(2), 1-20. [In persian]
Mirzaei, E., Ahmadi, Y., Bokharaei, A., & Nayebi, H. (1396). Law-breaking and social bonds (Case study: Ahvaz city). Cultural Sociological Research, 8(3), 97-123. [In persian]
Mobaraki, M. (1383). Investigating the relationship between social capital and crime (Master’s thesis). Shahid Beheshti University, Faculty of Literature and Humanities. [In persian]
 Mokhtari, M., & Ghahremani, M. (1390). Social factors affecting the possibility of law-breaking. Cultural and Social Strategy, 1(1), 127-145. [In persian]
 Piraheri, N. (1398). Investigating the relationship between cultural and social factors and law-breaking in Semnan city. Scientific Journal of Social Order, 12(1), 141-162. [In persian] DOR:20.1001.1.20086024.1399.12.1.7.4
Pour Rajabi, M., & Majdi, A. A. (1398). Factors affecting law-breaking in marginalized areas of Mashhad. Scientific Quarterly of Cultural-Social Studies of Khorasan, 13(4), 35-60. [In persian] :10.22034/fakh.2020.193879.1346 DOI
Quinney, R. (1979). Criminology: Analysis and critique of crime in America (2nd ed.). Boston: Little-Brown Pub. Co. 
Rabiee, A. R., Malek Mohammadi, M., & Ghajari, H. A. (1395). Sociological explanation of factors affecting youth attitudes towards law-breaking (Youth aged 14 to 29 in Borujen city). Strategic Studies of Sports and Youth Quarterly, 15(32), 153-170. [In persian]
Roozaneh Hamdeli. (1400). https://hamdelidaily.ir/ Saffarinia, M., Zalizadeh, M., Zalizadeh, M., & Amin, M. (1400). Factors contributing to law-breaking in Ahvaz city offices. Scientific Journal of Social Order, 13(4), 87-112. [In persian]
Sarafraz, P., Nikkhah, H., & Rastegar, Y. (1398). An analysis of the social contexts of the law-breaking phenomenon (Youth aged 18-35 in Bandar Abbas). Scientific Journal of Social Order, 12(3), 161-186. [In persian] DOR:20.1001.1.20086024.1399.12.3.8.9
Sedigh Sarvestani, R. (1390). Social pathology: Sociology of social deviations. SAMT Publications. Seyfollahi, S., & Farhoudfar, A. (1391). Investigating social factors affecting youth law-breaking in Iran (Case study: Sabzevar city). Social Changes (Former Iranian Social Science Studies), 9(35), 49-66. [In persian]
Sharbatian, M. H., Jahanshiri, J., & Omrani, M. (1400). Sociological analysis of the relationship between factors affecting law-breaking (Case study: Youth aged 20 to 34 in Mashhad city areas). Scientific Journal of Social Order, 13(2), 81-114. [In persian] DOR:20.1001.1.20086024.1400.13.2.4.0
Siegel, L. J. (2008). Criminology: Theories, patterns, and typologies (10th ed.). Wadsworth/Cengage Learning.
 Siegel, L., & Senna, J. (1384). Juvenile delinquency (A. A. Taj Mazinani & F. Kakoli Dezfuli, Trans.). Tehran: National Youth Organization Publications. [In persian]
Sohanian Haghighi, M., Fouladian, M., & Akbari, H. (1399). Comparative analysis of factors affecting law-breaking and law-violation in Iranian provinces based on fuzzy logic. Iranian Journal of Sociology, 20(4), 3-32. [In persian] DOI:10.22034/jsi.2019.47865 
Thio, A. (2001). Deviant Behavior (6th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
 Zare Shahabadi, A., & Torkan, R. (1391). The relationship between social capital and law-breaking among citizens of Yazd city. Social Welfare, 13(50), 159-205. [In persian]