رسانه، فرهنگ‌سازی و باروری: شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر باروری با استفاده از رویکرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران و استاد افتخاری دانشگاه ملبورن استرالیا

2 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)

چکیده

کشور ایران از دهۀ 1380 به­عنوان یکی از کشورهای دارای باروری پایین­تر از سطح جانشینی شناخته می­شود. بر این اساس، برنامه­ریزان و سیاستگذاران به دنبال ارائۀ راهکارهای مناسب و کارآمد با هدف افزایش باروری هستند. هدف مقالۀ حاضر شناسایی و اولویت­دهی به شاخص­های تأثیرگذار بر باروری در ایران با استفاده از مدل ارزیابی مبتنی بر فرایند تحلیل سلسله­مراتبی است. بدین منظور، پرسشنامۀ خبره طراحی و توسط خبرگان علمی تکمیل شد و سپس نتایج استخراج­شده از پرسشنامه­ها با استفاده از نرم­افزار اکسپرت چویس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. تجزیه و تحلیل نتایج به­دست­آمده مبیّن این است که بر اساس دیدگاه خبرگان، شاخص رسانه­های جمعی بیشترین اثرگذاری و شاخص وضعیت اقتصادی خانوار دارای کمترین اثر در باروری زنان است. از بین شاخص­های رسانه، تلویزیون و اینترنت و شبکه­های مجازی تأثیر قابل­توجهی بر بارروی دارند.  از دیدگاه خبرگان در بین زیر شاخص‌های موثر بر باروری، تقسیم کار برابر بین زن و مرد در خانواده رتبۀ اول را در بین شاخص­های مؤثر بر باروری به خود اختصاص داده است. تجربه کشورهای با باروری پائین بیانگر تاثیر گذاری مثبت برابری جنسیتی بر نگرش و رفتار باروری در خانواده است، و از این‌رو تاکید بر این مهم در محتوی برنامه­های رسانه­ای می­تواند بطور غیر مستقیم بر نگرش و رفتار زوجین در مورد فرزندآوری موثر باشد.  به نظر می­رسد از دیدگاه خبرگان علمی در این مطالعه، فرهنگ­سازی هدفمند درمورد افزایش باروری از طریق شناخت مخاطبین آگاه و تحصیلکرده و بهره­گیری از شواهد علمی و ارائه مطالب اقناعی برای آنان نقش مؤثری در تغییر ایده و رفتار زوجین در مورد باروری داشته باشد. بدیهی است ایجاد بسترهای لازم برای تحقق ایده های جوانان و زوجین در مورد ازدواج و فرزندآوری نیز نقش مهمی ایفا می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Media, Culturalization and Fertility: Identifying and Ranking Factors Affecting Fertility Using Analytical Hierarchy Process Approach

نویسندگان [English]

  • Mohammad Jalal Abbasi-Shavazi 1
  • Nasibeh Esmaeili 2
1 Professor of Demography, University of Tehran, and Honorary Professor, University of Melbourne, Australia
2 Ph.D. in Demography, University of Tehran (Corresponding Author)
چکیده [English]

Iran has been known as one of the countries with below-replacement fertility since the 2000s. Accordingly, planners and policy makers seek to provide appropriate and efficient solutions aiming to increase fertility. Using the analytic hierarchy process, this study aims to identify and prioritize indicators affecting fertility in Iran.  In order to achieve the objectives of the study, an expert questionnaire was designed and completed by scientific experts. The results extracted from the questionnaires were analyzed using Expert Choice software. Analysis of the results shows that according to experts, the mass media index has the greatest impact, while the household economic status index has the least impact on women's fertility. Among the indicators of media, television and the internet and cyberspace have a significant impact on fertility. From the perspective of scientific experts, among the sub-indicators affecting fertility, the equal division of labor between men and women in the family is the first among the indicators affecting fertility. The experience of countries with low fertility shows the positive impact of gender equity on the attitude and behavior of fertility in the family, and therefore, the emphasis on this important content in media programs can indirectly affect the attitude and behavior of couples about childbearing. According to the experts in this study, targeted culture-building about childbearing by using scientific evidence and providing persuasive content to informed and educated audiences has an effective role in changing the idea and behavior of couples towards fertility. Obviously, creating the necessary conditions for the realization of the ideas of young people and couples about marriage and childbearing plays an important role.

کلیدواژه‌ها [English]

  • low fertility
  • experts
  • the analytic hierarchy process
  • Media
  • Culture building
  • Policy making