موانع پیاده‌سازی سیاست‌های فرهنگی در ایران (با تأکید بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای روان‌شناسی تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه

چکیده

پیاده‌سازی یکی از مهم‌ترین مراحل سیاستگزاری و برنامه‌ریزی فرهنگی به شمار می‌رود و بنا به تجربۀ جهانی، موانع اجرایی می­توانند باعث شکست در برنامه­ها و سیاست­های بالادستی شوند. این پژوهش به بررسی موانع اجرای سیاست­های فرهنگی در ایران با رویکرد بازیگرمحور می­پردازد. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که مهم­ترین موانع اجرایی سیاست­های فرهنگی کدام­اند. به این منظور، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به­عنوان یک سند سیاستی رسمی و بالادستی مهم در حوزۀ فرهنگی انتخاب شد که بیش از نه سال از اجرای آن می­گذرد و مطابق برآوردها، اجرای آن با تأخیر مواجه شده است. نظریه­های این پژوهش شامل نظریۀ تکثرگرایی با رویکرد بازیگرمحور است؛ روش تحقیق ترکیبی یا آمیخته است و داده­های آن عمدتاً با بررسی اسنادی و مصاحبۀ عمیق با 40 نفر از خبرگان مسائل آموزشی و تربیتی کشور به دست آمده است. در گام اول، 65 بازیگر مهم و مؤثر و مرتبط با اجرای سند تحول شناسایی شدند، سپس تعداد آن­ها به 14 بازیگر کلیدی تقلیل یافت. در مرحلۀ بعد با تحلیل مواضع، راهبردها و اقدامات بازیگران کلیدی، جهت­گیری هرکدام نسبت به اجرای سند مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ها نشان می­دهد اکثر بازیگران اهتمام جدی نسبت به اجرای سند تحول بنیادین ندارند و لذا نمی­توان امیدی به اجرای سند در افق پیش رو داشت. درنهایت، پیشنهادهایی به­منظور اتخاذ رویکردهای تعاملی و مشارکتی برای جلب مشارکت تمامی بازیگران مرتبط با اجرای سند از سوی نهاد اصلی و مرجع (دبیرخانۀ شورای­ عالی انقلاب فرهنگی و وزارت آموزش و پرورش) ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها